Logo javascript
Để sử dụng đầy đủ tính năng của website này, chúng tôi yêu cầu bạn phải bật JavaScript!
Hoặc click vào đây để được hướng dẫn kích hoạt cho trình duyệt của bạn
Kiến thức nông nghiệp

Giải pháp chăm bón, săn sóc cây trồng trong điều kiện hạn mặn khu vực Đông Nam Bộ & duyên hải Nam Tr

Ngày Đăng: 03/12/2018 - Lượt xem: 331

GIẢI PHÁP CHĂM BÓN, SĂN SÓC CÂY TRỒNG TRONG ĐIỀU KIỆN HẠN MẶN

KHU VỰC ĐÔNG NAM BỘ - DUYÊN HẢI NAM TRUNG BỘ

PGS.TS. Mai Thành Phụng

Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và Doanh nghiệp Nông Nghiệp Việt Nam (VFAEA)

1. Tại sao năm 2016 bị hạn hán nặng đến vậy

- Do biến đổi khí hậu.

- Do Elnino từ cuối năm 2014 đến nay.

- Do mùa mưa năm 2015 hết sớm, trữ lượng nước ở các hồ đập rất thấp.

- Do kế hoạch sử dụng nước của con người không cân đối với nguồn nước thực có.

(bài toán cân bằng nước và vấn đề chuyển đổi cơ cấu sản xuất)

Biến đổi khí hậu thực sự là một bài toán khó cho nông nghiệp.

 

2. Ảnh hưởng của hạn, mặn đến đất và cây trồng

2.1. Ảnh hưởng của mặn: Khi nước mặn xâm nhập vào ao, mương trong vườn sẽ tích tụ các muối hòa tan trong đất. Cường độ của quá trình bốc thoát và quá trình tích tụ của muối trong đất và trong nước gia tăng với độ tiếp xúc của nguồn nước mặn, quá trình tích tụ muối càng tăng ở những nơi khô hạn. Do lượng nước không đủ để rửa trôi các dạng muối dễ hòa tan dẫn đến đất bị mặn.

Khi tưới nước nhiễm mặn cho cây trồng thì hàm lượng của muối hòa tan cao làm cho áp suất thẩm thấu của dung dịch đất lớn hơn áp suất thẩm thấu của tế bào. Chính sự chênh lệch áp suất này làm cho hệ thống rễ cây không hút nước và dinh dưỡng được, đồng thời làm cho màng tế bào bị phá vỡ dẫn đến cây bị mất nước, héo, trường hợp cây bị ngộ độc Na, Cl nặng sẽ gây chết cây.                                

Đất bị nhiễm mặn gây trở ngại cho sinh trưởng và phát triển cây trồng, gây xáo trộn và mất cân đối sự hấp thu nước và chất dinh dưỡng của cây trồng, mặn gây phá hủy cấu trúc đất, đất bị nén chặt, sự phát triển rễ bị giảm, giảm tính thấm nước và thoát nước, thiếu sự thoáng khí cho vùng rễ.

Ảnh hưởng của mặn đối với cây trồng biểu hiện qua các triệu chứng cháy lá, làm giảm sinh trưởng phát triển, ảnh hưởng đến năng suất. Mặn làm giảm tăng trưởng của cây, khối lượng tươi, khô của cành và lá, tổng số lá rụng, hàm lượng diệp lục tố ngược lại gia tăng hàm lượng natri và clor trong lá. Bên cạnh đó, sự tổng hợp xytokinin bị ngừng, ảnh hưởng đến sinh trưởng các bộ phận của cây trên mặt đất.

Tùy thuộc hàm lượng muối hòa tan trong nước tưới và khả năng chống chịu của từng loại cây trồng, mà xảy ra các trường hợp sau:

- Cây bị sốc mặn và rụng lá hàng loạt, trường hợp này do nồng độ muối trong nước tưới cao vượt quá ngưỡng chống chịu của cây trồng nên làm cây bị sốc và rụng lá hàng loạt, có thể dẫn đến chết cây.

-  Cây không bị rụng lá hàng loạt nhưng lá cây sẽ bị cháy từ chóp lá vào và sau đó lá cũng bị rụng. Tùy theo nồng độ muối hòa tan trong nước và lượng nước tưới cho cây mà số lá trên cây bị cháy và rụng ít hay nhiều. Nếu tiếp tục tưới trong thời gian dài sẽ làm cây bị rụng lá, hoa, trái và cây suy kiệt dẫn đến chết cây. 

Tác hại chính của mặn: cây bị khát, cây bị đói (thiếu dinh dưỡng) và cây bị ngộ độc

Khả năng chống chịu mặn của cây ăn quả thay đổi tùy theo giống cây trồng và hàm lượng muối hòa tan trong nước. Tuy nhiên chúng ta có thể tạm phân nhóm khả năng chịu mặn của một số giống cây ăn quả như sau:

+ Nhóm cây mẫn cảm với mặn (chịu được nồng độ mặn 0,5‰ - <1‰): bơ, chuối, khế, nhãn, đu đủ, chanh dây, sầu riêng, chôm chôm, bòn bon, măng cụt, thanh long.  

+ Nhóm cây chịu mặn trung bình (chống chịu được nồng độ mặn 1‰ - 2‰): sơri, ca cao, cây có múi (cam, chanh, quýt, bưởi), ổi, khóm, vú sữa.

+ Nhóm cây chống chịu khá với mặn (chống chịu được nồng độ mặn 3‰ - 4‰): mít, xoài, chuối, mãng cầu xiêm, na.

+ Nhóm cây chống chịu tốt với mặn (chống chịu được nồng độ mặn 5‰ - 6):  dừa, sapô, me, nho (tùy theo giống)

Độ chịu mặn của một số giống lúa:

- Nhóm chịu mặn tới 3‰ bao gồm: OM8017; OM4900; OM5629; OM5451

- Nhóm chịu mặn tới 4‰ bao gồm: OM6976; OM2517; OM9921; OM8108; OM6162; OM3539; OM2517; OM9915; ST3; ST5; ST20; GKG.

- Nhóm chịu mặn tới 6‰ bao gồm: OM10252; OM6677

Độ chịu mặn của một số loại rau: Chống chịu được nồng độ mặn trung bình (từ 2‰ - 4‰) là cà chua, ớt, bầu, bí.  

2.2. Ảnh hưởng của hạn:

Hạn tức là thiếu nước, ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình vận chuyển, trao đổi chất trong cây. Năm 1980, Galston đã tìm ra 16 nguyên tố thiết yếu với cây trồng là: C,H,O, N, P, K, S, Ca, Mg, Mn, Fe, Cu, Zn, Mo, B, Cl. Đến năm 1998, Lincoln Taiz đã bổ sung thêm 3 nguyên tố thiết yếu nữa là Na, Si, Ni. Tổng số có 19 nguyên tố thiết yếu. Đây đều là những nguyên tố rất quan trọng và cần thiết với quá trình sinh trưởng, phát triển của cây, mà chỉ cần thiếu một trong số chúng thì cây trồng không thể hoàn thành chu kỳ sống của mình. Trong 19 nguyên tố kể trên, cây trồng cần với số lượng lớn C, H, O các nguyên tố này có sẵn trong không khí và nước, thiếu nước tức thiếu Hydro (H) và Oxy (O2) trầm trọng. Thiếu nước cây bị héo (do mất nước), sinh trưởng chậm lại đến khi ngừng sinh trưởng (cây chết)

 

3. Giải pháp chăm bón, săn sóc cây trồng trong điều kiện hạn hán

Nguyên tắc 1: Đảm bảo nhu cầu nước tối thiểu cho cây trồng à chắc chắn phải tìm kiếm nguồn nước cung cấp cho cây trồng (nước trời, nước trong kênh mương, hồ đập, nước ngầm...)  - Thời vụ - vùng quy hoạch (kết hợp biện pháp công trình) – rà soát cách vận hành sao cho có hiệu quả - Trữ ngọt – ngăn mặn (nông hộ, nhóm nông hộ, HTX)

Nguyên tắc 2: Áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến, tăng cường tính chống chịu cho cây trồng, tiết kiệm nước tưới (sử dụng nước có hiệu quả nhất), chống thất thoát nước là Gói kỹ thuật (trọn gói)

(1) Thời vụ: theo khuyến cáo của ngành (theo nguồn nước và các điều kiện khác)

(2) Giống: chọn đúng giống phù hợp vùng sinh thái, giống ngắn ngày, giống chịu hạn, giống tốt (giống xác nhận), mua giống nơi uy tín.

Giống ngắn ngày ML48, PC6, ML202, ML49, ĐV108, TBR36...

Giống chịu hạn -à Lúa: CH207, CH208, LC93-1, ĐV108 -à Bắp: CP333, LVN61, LVN66, PAC999 à Lạc: LDH01, L14, L23...

Xử lý hạt giống (tăng cường lực mạ): Brassinolide, Humate (axit humic) 

(3) Mật độ, khoảng cách trồng theo khuyến cáo

(4) Phân bón:

- Tăng cường bón phân hữu cơ (phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ chế biến), tăng cường bón lót (phân lân, phân hữu cơ) à phân hữu cơ tăng tính giữ ẩm, giữ nước, giữ phân cho đất.

- Bón phân cân đối, tránh bón thừa đạm (cây mềm yếu, hút nước nhiều, nhiều sâu bệnh)

- Bón đủ Kali:

K có vai trò quan trọng trong việc tạo lập tính chống chịu của cây trồng với điều kiện bất thuận (hạn, rét) cũng như tính kháng sâu bệnh, vì vậy nếu thiếu K sẽ làm những chức năng này suy giảm đi.
 

-Tăng cường bón phân trung lượng: Ca, Mg, Silic (Silic là nguyên tố diệu kỳ)

Canxi (Ca): Canxi có vai trò quan trọng trong việc hình thành tế bào, hình thành các mô cơ quan của cây. Chúng có ý nghĩa quan trọng trong việc trung hòa độ chua của đất cũng như việc khử độc do sự có mặt của các cation (Na+, Al3+ ...) trong nguyên sinh chất của tế bào. Cùng với P, Ca là nguyên tố hàng đầu để tăng năng suất và chất lượng cây họ đậu.
- Khi thiếu Ca thì đỉnh sinh trưởng và chóp rễ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do các mô phân sinh ngừng phân chia, sinh trưởng bị ức chế. Triệu chứng đặc trưng của cây thiếu Ca là các lá mới ra bị dị dạng, chóp lá uốn câu, rễ kém phát triển, ngắn, hóa nhầy và chết. Ca là chất không di động trong cây nên biểu hiện thiếu Ca thường thể hiện ở các lá non trước.

Magiê (Mg): Magiê là thành phần quan trọng của phân tử diệp lục nên nó quyết định hoạt động quang hợp của cây. Đây cũng là chất hoạt hóa của nhiều enzym rất quan trọng đối với quá trình hô hấp và trao đổi chất của cây. Mg rất cần đối với các cây ngắn ngày như lúa, ngô, đậu, khoai tây... Mg sẽ làm tăng hàm lượng tinh bột trong sản phẩm.
Thiếu Mg làm chậm quá trình ra hoa, cây thường bị vàng lá do thiếu diệp lục. Triệu chứng điển hình là các gân lá còn xanh trong khi phần thịt lá đã biến vàng. Xuất hiện các mô hoại tử thường từ các lá phía dưới, lá trưởng thành lên lá non, vì Mg là nguyên tố linh động, cây có thể dùng lại từ các lá già.

Silic (Si) Trong việc chịu hạn và mặn, silíc giúp cây hạn chế thoát hơi nước, duy trì nước trong lá ở mức cao, ổn định nhờ việc tạo thành lớp biểu bì kép silica-cutic (sừng cứng).

Nhiều nghiên cứu cho thấy silíc giúp cây loại bỏ khả năng bị ngộ độc mangan, sắt và nhôm vì silic giúp cây phân phối các nguyên tố kim loại này một cách hợp lý. Nếu thiếu silic, các nguyên tố kim loại này tích trữ không đều, gây nên ngộ độc. Bên cạnh đó, silic còn giúp loại bỏ sự mất cân đối dinh dưỡng có hại giữa kẽm và lân trong cây làm cho cây khoẻ hơn.

- Kết hợp phân bón gốc với phân bón lá

Lưu ý các loại kích kháng, điều hòa sinh trưởng

Sử dụng hợp lý trên cơ sở hiểu biết về cơ chế và gia giảm theo tình huống, đọc kỷ các hướng dẫn trước khi dùng

- Bón phân theo 4 đúng (đúng loại, đúng lượng, đúng lúc, đúng cách), 3 nhìn (nhìn trời, nhìn đất, nhìn cây), 3 K (kinh nghiệm, khoa học, kiểm tra thực tế)

- Phải có nước mới bón phân gốc

- Đến kỳ bón phân mà không có nước (hay nước bị mặn) nên sử dụng phân bón lá phun xịt (đảm bảo nhu cầu dinh dưỡng cho cây)

 

(5) Giữ ẩm cho cây, giữ ẩm cho đất (che phủ bằng thảm thực vật, rơm khô, cỏ khô...)

(6) Giảm sự tiêu thụ nước của cây à cắt cành, tạo tán gọn lại – không xử lý ra hoa khi thiếu nguồn nước ngọt và cây trồng không sung sức

(7) Sử dụng nước tiết kiệm tối đa – đảm bảo có đủ nước vào thời điểm quan trọng nhất (bón phân, xử lý cỏ, cây đang ra hoa, đậu trái...) – cần có các TBKT mới nhất về kỹ thuật tưới. Quản lý nước hợp lý nhất (thí dụ: tưới tiết kiệm cho lúa: ngập khô xen kẻ - tưới nhỏ giọt cho cây ăn quả - tưới phun cho rau..). Nên thành lập HTX tưới tiết kiệm nước.

Chú ý rà soát lại hệ thống kênh mương thủy lợi nội đồng, hệ thống tưới tiêu hợp lý à lưu ý khi cần tưới có thể tưới được ngay, khi cần tiêu thì tiêu thoát triệt để (tránh ngập úng), chú ý hiện tượng La Nina có thể xảy ra vào cuối vụ.

Các biện pháp kỹ thuật khác như IPM, Thu hoạch, Sau thu hoạch, Sơ chế, bảo quản, đóng gói... cần áp dụng theo các hướng dẫn và các TBKT mói nhất để đạt hiệu quả kinh tế cao nhất ở từng vụ sản xuất.

 

no photo

_tensanpham

Giá: 0 đ

Mô tả